Koniec lata to w ogrodzie nie tylko czas obfitych zbiorów, ale również doskonała okazja, aby pomyśleć o przyszłym sezonie. Samodzielne zbieranie nasion to niezwykle satysfakcjonujące zajęcie, które pozwala nie tylko zaoszczędzić pieniądze, ale także zachować ulubione lub rzadkie odmiany roślin. To esencja zrównoważonego ogrodnictwa i prosty sposób na zamknięcie cyklu życia ogrodu. Podpowiadamy, jak prawidłowo zbierać, suszyć i przechowywać nasiona, aby cieszyć się nimi w kolejnym roku.
Kiedy jest najlepszy czas na zbiór nasion?
Kluczem do sukcesu jest zebranie nasion w odpowiednim momencie ich dojrzałości. Zbyt wczesny zbiór sprawi, że nasiona nie będą miały zdolności do kiełkowania, a zbyt późny grozi ich utratą – mogą zostać zjedzone przez ptaki lub rozsiane przez wiatr. Najlepszym momentem na zbiór jest suchy, słoneczny dzień, najlepiej w godzinach popołudniowych, gdy poranna rosa już odparuje. Wilgoć jest największym wrogiem przechowywanych nasion.
Sygnały dojrzałości różnią się w zależności od gatunku. W przypadku wielu kwiatów, jak nagietki, aksamitki czy cynie, należy poczekać, aż ich koszyczki kwiatowe całkowicie zaschną i staną się brązowe. Nasiona warzyw, takich jak fasola czy groch, zbiera się, gdy strąki są suche i twarde. Z kolei nasiona z warzyw owocowych, np. pomidorów czy papryki, pozyskuje się z w pełni dojrzałych, a nawet lekko przejrzałych owoców.
Techniki zbioru nasion w zależności od rośliny
Metoda zbioru zależy od tego, czy nasiona są „suche” czy „mokre”.
Rośliny o suchych nasionach (kwiaty, zioła, warzywa strączkowe)
To najprostsza grupa do zbioru. Wystarczy ściąć całe, zaschnięte nasienniki lub strąki i umieścić je w papierowej torbie lub przewiewnym pojemniku. Dobrze jest opisać torbę nazwą rośliny. Następnie należy umieścić ją w suchym i przewiewnym miejscu na kilka tygodni, aby nasiona całkowicie doschły. Po tym czasie wystarczy energicznie potrząsnąć torbą, aby nasiona oddzieliły się od resztek roślinnych.
Rośliny o mokrych nasionach (pomidory, ogórki, dynie)
Tutaj proces jest nieco bardziej skomplikowany. Nasiona z tych owoców otoczone są miąższem lub żelową osłonką, która hamuje kiełkowanie. Należy je wydrążyć łyżeczką do szklanego naczynia. W przypadku pomidorów zaleca się proces krótkiej fermentacji: nasiona wraz z sokiem zostawia się w słoiku na 2-3 dni, mieszając raz dziennie. Gdy na powierzchni pojawi się pleśń, jest to znak, że proces się zakończył. Następnie nasiona dokładnie płucze się na sicie pod bieżącą wodą i rozkłada do wysuszenia.
Suszenie i czyszczenie – klucz do trwałości
Niezależnie od metody zbioru, wszystkie nasiona muszą być idealnie suche przed schowaniem na zimę. Rozsyp je cienką warstwą na talerzu, tacy lub gęstym sicie i pozostaw w suchym, ciepłym, ale nie nasłonecznionym miejscu na 1-2 tygodnie. Bezpośrednie słońce może uszkodzić nasiona. Po wysuszeniu należy je oczyścić z resztek łusek i plew. Można to zrobić, delikatnie na nie dmuchając lub przesiewając przez sita o różnej gęstości.
Przechowując nasiona ulubionych odmian, postępujemy podobnie jak pasjonaci dbający o unikatowe dziedzictwo w innych dziedzinach. Chronimy coś wyjątkowego przed zapomnieniem, niezależnie czy jest to rzadka odmiana fasoli, czy, jak opisują to miłośnicy na portalu carmansc.pl, klasyczny model samochodu. To zachowanie części historii i pasji dla przyszłych pokoleń.
Prawidłowe przechowywanie – chłód, mrok i suchość
Ostatni etap to właściwe przechowywanie. Trzy najważniejsze zasady to: chłodno, ciemno i sucho. Idealne do tego są papierowe koperty, małe słoiczki lub woreczki strunowe. Każde opakowanie należy dokładnie opisać: podaj nazwę rośliny, odmianę i datę zbioru. Tak przygotowane nasiona najlepiej przechowywać w chłodnym pomieszczeniu, np. w piwnicy lub w lodówce (w szczelnie zamkniętym pojemniku, aby nie chłonęły wilgoci).
